Приветствую Вас Гость • Регистрация • Вход • RSS
Суббота, 10.12.2016
Главная » Файлы » Қазақша рефераттар » Экономика [ Добавить материал ]

Сұраныс түсінігі және мәні


Оқушылар,студенттер,мұғалімдер,сайт қолданушылары өз материалыңызбен бөліссеңіз қуанышты болатын едік!

[ Скачать с сервера (54.0Kb) ] 19.02.2014, 22:22
Жоспар

Кіріспе
I бөлім
1.1 Сұраныс түсінігі және мәні.
1.2 Сұраныс көлемі және оның өзгеруі

II бөлім
2.1 Сұраныс заңы және қағидалары
2.2 Сұранысқа жер етуші фактарлар қортынды

Пайдаланған әдебиеттер


















Кіріспе

Қазіргі таңдағы нарыққа байланысты, Елеулі мәселелердің бірі тұтынушылардың сұранысымен ұсынысын қанағаттандыру. Осы курстық жұмыста талқыланатын мәселеде сұраныс туралы болмақ. 
Онда сұраныс, сұраныс заңы және оған жер етуші факторлардың түрлері түгел талқылынбақ.
Сатылатын тауар біртектес \ стандартты\ және тауардың әр данасы бірдей бағамен сатылады деп жүрміз. Тауардың бағасын жеке адам белгілей алмайды. Ол \баға\ нарықтағы сатушылар мен  сатып алушылардың арасындағы өзара бәсекенәтежесінде тағайындалады. Осы заманғы нарықтағы бәсенелестік өз шарықтау шегінің шыңында. Бәсеке жағдайында бағаның қалыптасу механизімін түсіну үшін сұраныс және ұсынысқа негізгі талдау жүргізуіміз қажет. Бағалардың қалыптасуына негізгі ықпал ететін – тұтыну суына негізгі ықпал ететін – тұтынушы қауым. Әрине мұнда нарық зерттілеушілірінің де еңбегі зор. Бұл талдау кезінде сатылатын және сатып алынатын тауарлардың көлемі мен бағаларының арасындағы байланысқа көп көңіл бөлеміз. Сонымен қатар тауарлардың бағасы мен көлеміне басқа да факторлардың қалай жер ететінің қарастырып талдау жасалады.
Айта келгенде, талдаулардың соңғы нәтижесінде тұтынушылар бәріне сыншы болады. Расындан алғанда адамдарға тауар ұнаса сұраныс та ұсыныстың да деңгейі төмен болады. Ал бугінгі қарайтын тақырып сұраныс болғандықтан, сұраныстың бүкіл оңды – солды жағынан талдай, ашуға тырысып көрейін.    





I бөлім. Сұраныс түсінігі және мәні.
1.1 Сұраныс деп тұтынушылардың белгілі бір өнімді таңдау және сатып салу қабілетін айтады. Сұраныс тауардың бағасы мен көлемінің арасындағы тікелей байланысты көрсетеді. Олардың бірнеше баламалы мүмкіндіктерін кесте түрінде былай көрсетеді.

Майға сұраныс      1 – кесте 
1- кг  бағасы \тенгемен\ Сұраныс көлемі \1 айға, кг\
900 3,4
800 4
700 4,5
600 5

1- кестеде тағамның бағасы өзгерген кезде \басқа факторлар тұрақты деп ұйғарғанда\ оны сатып алу көлемін қалай өзгеретінін көрсететін мәліметтер берілген. Бұл сұраныс кестесі деп аталады. Онда бағаның өзгеруіне байланысты тұтынушылардың қалауы мен сатыпалу қабілеті де өзгеретінін көрсетіп тұр. Тұтынушының таңдауы және сатып алу қабілеті деп неге  айтамыз, мысалы нарықта бір тауарды немесе өнімді қалап, таңдауына болады, бірақ оны сатып алатын ақшасы болмаса, онда ол ойы іске аспайды. Сондықтан тұтынушы тауардың бағасы өзгеруіне және өзінің сатып алу қабілетіне қарай бірнеше мүмкіндіктерін қарастырады. 1-кестеге қарасақ баға неғұрлым төмендеген сайын тауарға деген сұраныс көлемі соғұрлым көбейіп отыр. Майдың 1 кг. Бағасы 900 теңге болса, онда тұтынушы айына 3,5 кг. Май ала алады, ал егер 400 теңге болса, онда ол айына 6 кг. Май алуға шамасы келер еді.
Бұл сұраныс кестесі осы 4 мүмкіндіктің қайсысы нарықта нақты бар екенің көрсетпейді, ол сұраныс пен ұсынысқа байланысты. Сұраныс – бұл тұтынушының сатып алушының бір тауардан сатып алу ойымен жасайтын жоспарын кесте түрінде көрсету. Бұндай жағдайда белгілі бір уақытты көрсету керек. Мысалы күніне, айына, жылына және товардың сұраныс деңгейі көрсетілуі керек.
Сұраныс кестесін нақты түсініктірек болуы үшін суретке түсіріп көру қажет. Жалпы берілген кестедегі барлық көрсеткіштерді /1-кесте/  координаттар өсіне түсіріп, бейнелеуге де болады. Бұл қисықты С әрпімен белгілеп, оны сұраныс қисығы деп атаймыз.
Сұраныс қисығы зерттеліп отырған тауардың сатып алынатын бағас мен оның сұраныс көлемінің арасындағы тәуелділікті көрсетеді. Егер баға 700-ден 800 теңгеге дейін жоғараласа, онда сұраныс көлемі 4,5 кг. 4 кг№ дейін төмендейді. Бағаның төмендеуі сұраныс көлемін көбейтеді, ал көтерілуі сұраныс көлемін азайтады.


1.2 Сұраныс көлемі және оның өзгеруі. 
Сұраныс көлемі дегеніміз- сұранысқа әсер ететін басқа факторлар тұрақты деп ұйғарғандағы, әртүрлі бағамен сатып алынатын тауарлар санын көрсетеді.
1-суреттегі сұраныс қисчығы майдың бағасы мен тұтынушылардың бір айда сатып алатын оның саны арасындағы қатынасын көрсетеді. /сұранысқа әсер ететін факторлар өзгермеген жағдайда/.
Егер де берілген факторлардың кез-келген біреуі өзгерсе баға мен сұраныс көлемі арасындағы тәуелділікте де сәйкесінше өзгеріс болады, сондықтан қайтадан жаңа сұраныс кестесін құрып, жаңа сұраныс қисығын сызу қажеттілігі туады.
Сұраныс қисығының бойымен қозғалу сұраныс көлемінің өзгерісі деп аталады. Ол бағаның өзгерісіне байланысты сатып алынатын тауар көлемінің өзгеруін анықьайды.
1-суреттен көретініміз, майдың бағасы 700-ден 800 тенгеге өскенде, сұраныс көлемі 4,5 тен 4 кг. Дейін төмендейді. Қозғалыс сұраныс қисығының бойымен А нүктесінен В нүктесіне дейін болады. Осы келтірілген мысалымызда тауардың бағасы мен сұраныс көлемінің арасындағы байланысты зерттедік, онда сұранысқа ықпал ететін басқа факторлар өзгермейді деп ұйғардық. Оны математика тәсілімен көрсетсек, сұраныс функциясы деп атаймыз және төмендегідей түрден анықтаймыз:
Q  = f (P)
мұнда, Q  - сұраныс көлемі
Р – зерттеліп отырған тауардың бағасы.
Нақты өмірде сұраныс көлеміне әсер ететін факторлар көп. Олар сол берілген тауардың бағасы – Р, басқа тауарлардың бағасы /Р, Р ......../тұтынушылардың табысы /I/ және олардың талғамы. Осы жоғарыда айтылғандар өзгеріп отырады. Мұндай тәуелділіктіэканомикада жалпы сұраныс функциясы деп атайды және оны былай көрсетеді: 
Q   = f (P,P ,P ,…,I,T)
Біз бұдан бұрын келтірілген мысалымызда қарастырып  отырған тауардың бағасы мен осы тауарға деген сұраныс көлемінің арасындағы байланысты зерттедік және сұраныс көлеміне әсер ететін басқа факторлар өзгермейді деп ұйғардық.
Ал енді сұраныс көлеміне басқа да факторлар ықпал етеді дейік. Мысалы басқа тауардың бағасының өзгеруі 2 суретте екі тауарға деген сұраныс қисығы көрсетілген. Сиыр етінің 1 кг. Бағасы 150 теңге ьолып, белгілі бір уақыттын кейін 200 тенгеге жоғарылады дейік. Соның нәтижесінде, сиыр етіне деген сұраныс 1 айда 30 кг. 20 кг дейін келеді, а суреттен көріп отырғанымыз. Басқа факторлар тұрақты болғанда, сұраныс көлемі А нүктесінен В нүктесіне жылжыды және осы тауарың бағасы жоғарылығын уақытта сұраныс зақына сәйкес көлемі азаяды.
Сиыр етінің 1 кг бағасы 150 тенгеден 200 ге дейін жоғарылап, басқа факторлар тұрақты болғанда сұраныс көлемі азаяды /2 а - сурет/, қозғалыс сұраныс қисығы боймен А нуктесінен В нүктесіне дейін болады. Құс етінің бағасы өзгермейді деп ұйғарғанда тұтынушылар сиыр етінің орнын құс етімен толтырады, сұраныс қисығы /2 ә - урет/ түгелмен онға жылжиды.
Ал 2 ә- суретте осы жоғырыда айтылған жағдайдың салдарынан құс етіне деген сұраныс қалай өзгеретіні  көрсетілген. Сиыр етінің қымбаттауына байланысты, құс етіне деген сұраныс көбейді, сұраныс қисығы түгелімен С –ден С –ге дейіноңға жылжиды. Бұл жерде ескеретін нәрсе, құс етінгің бағасы тұрақты деп ұйғарамыз. Сиыр етінің бағасы тұрақты деп ұйғарамыз. Сиыр етініңбағасы 150 теңге болғанда, тұтынушылар айына 20 кг құс етін алатын болған /С / қисығының бойындағы А нүктесі, ал сиыр еті 200 теңгеге дейін қымбаттағанда олар айына 40 кг№ құс етін сатып алған /С қисығындағы В нуктесі/
2а-суреттегі сұраныс қисығының бойымен жылжуды экономистер сұраныс көлемінің өзгеруі деп, ал 2ә-суреттегі сұраныс түгелімен жылжуын сұраныс өзгеруі қарастырып отырған тауардың бағасының өзгеруі нәтижесінде болады. Сұраныс өзгеруі графикте көрсетілмеген бағадан басқа факторлар әсер еткенде болады.
Келтірілген мысалымызда тұтынушылар сиыр еті қымбаттаған уақытта құс етін көп алатын болды, себебі бұл тауарлар бір – бірімен аустырылады.
Сонымен, егер бір тауардың бағасы қымбаттаған уақытта екінші тауарға деген сұраныс көбейіп тұрса, онда мұндай тауарларды экономистер бірін- бірі аустыратын немесе субститут тауарлар деп атайды. Мысалы: сарымай және маргарин, пиджак және свитер, тағы басқалар.
Тұтынушылар бірге қолданылатын тауарлардың бағасы өзгерген жағдайда басқаша іс-әрекет жасайды. Мысалы, автомобиль мен бензинді қарастырайық. Бензиннің 1 литрінің бағасы 30 тенгеден болғанда тұтынушы 1 жетіде 40 литр алады десек, ал баға 40 тенгеге дейін көтерілгенде, сұраныс көлемі 30 литрге дейін кемиді. 3 а- сурет. Өзгеріс сұраныс қисығының бойында болады.
Бензиннің 1 литрінің бағасы 30 теңгеден 40 тенгеге дейін жоғарылағанда оған деген сұраныс көлемі 40 литрден 30 литрге дейін төмендейді. Бұл жағдайда / 3 а-сурет/ сұраныс қисығының бойында болады. Ал енді осы уақытта автомобиль нарығында да өзгеріс болады. Ал енді осы уақытта автомобиль нарығында да өзгеріс болады /3 ә-сурет/ басқа факторлар тұрақты деп ұйғарғанда автомобильге деген сұраныс азайып, сұраныс қисығы түгелімен солға жылжиды.  
  


Похожие материалы

Рахмет ретінде астында тұрған жарнамалардың біреуін басуды сұраймын!

Категория: Экономика | Добавил: Admin
Просмотров: 702 | Загрузок: 203 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]