Приветствую Вас Гость • Регистрация • Вход • RSS
Четверг, 8.12.2016
Главная » Файлы » Қазақша рефераттар » Биология [ Добавить материал ]

Нерв жүйесінің анатомиялық ерекшеліктері


Оқушылар,студенттер,мұғалімдер,сайт қолданушылары өз материалыңызбен бөліссеңіз қуанышты болатын едік!

14.12.2013, 23:26

Нерв жүйесінің  анатомиялық ерекшеліктері.

 

Психикалық дамудың негізгі көрсеткіштері

 

            Нерв жүйесі барлық мүшелер мен жүйелердің қызмет бірлігін қамтамасыз етіп, организмның сырт ортаға бейімделуін реттейді. Жаңа туған баланың нерв жүйесі өз қызметін толық атқаруға жетілмеген және анатомиялық ерекшеліктерімен өзгешеленеді.

 

            І. Бас миы үлкен, ол баланың өз салмағының 1/8 бөлігіне тең, ересек адамдарда бұл көрсеткіш – 1/40

 

            ІІ. Нерв жүйесі клеткалары суға бай, белок  мөлшері аз болады

 

ІІІ. Ми айғыздары мен зоналары нашар нашар айқындалған.

 

IV. Мидың сұр заты ақ затынан айқындалып бөліндеген. Сұр зат нерв клеткаларына сай, ол жетілмегендіктен бала көп ұйықтайды (сөткесіне 20 сағатқа дейін), қорғансыз, қимыл қозғалыстары үйлесімсіз.                   Баланың ұйықтау уақытын есептеу:

 

1 жасқа дейін 22 – ½ m  , m – айы

 

1 жастан жоғары 16 – ½ n , n- жасы.

 

Нерв клеткалары баланың 6-7 жасына қарай жетіледі, сондықтан мектепке осы  жастан кейін барады.

 

Баланың жұлын құрылысы жағынан ересектердің жұлынандай, тек өз денесімен салыстырғанда  ұзын болып келеді, сондықтан жұлынның сұйық затын ересектерде 1-2 бел омыртқа аралығынан пукциялап алса,  балалардан 3-4 бел омыртқа аралығынан алады. Бас миына қарағанда едәуір дамып жетілген. Мидың қызмет атқаруының негізі рефлекстерге байланысты.

 

Рефлекс дегеніміз нерв жүйесінің әртүрлі қоздырғыштарға қайтаратын жауабы.  Мысалы, дыбыс шыққан жаққа басын бұрып қарайды, ыстық нәрсеге денесі тиіп кетсе тартып алады, қараңғы жерде шырақ жанса көзін жұмады т.б.

 

Бала ему, жұтыну, кірпік қағу, жөтелу, түшкіру, түзге отыру шартсыз рефлекстерімен туады. Шартсыз рефлекстердің  негізінде белгілі бір уақытта шартты  рефлекстер пайда болады. Шартты рефлекстер  тұрақты қалыптасу үшін әрдайым оларды қуаттандырып (қайталап) отыру керек.

 

Қоршаған ортаны жас бала сезім органдары арқылы тани бастайды. Шартты рефлекс пайда болу үшін ми қабыршығының жетілуімен қатар  сезім мүшелерінің жақсы дамуы шартты. Олар, иіс тану, көру, сезу, есту, дәм түйсігі.

 

Жаңа туған баланың иіс тану қабілеті жақсы дамыған.  Әртүрлі иіске ол түшкіріп, бет әлпетін құбылтады. Нәрестенің туа салысымен көру қабілеті болады. Бірақ,  көз қозғалысы үлеспеген және жиі қыли болып келеді.  Бұл қылилық бала әртүрлі әсем жылтырақ  заттарға көзін тіге бастағанда кетеді. 6 айдан бастап түрлі-түсті ажыратады.

 

Есту қабілеті. Туа сала нәресте тек  қатты дыбыстарды естиді, 2 жұмадан бастап өз анасының дауысын ажырата бастайды, ал 6 айдан бастап дауыстың екпінін ажыратады: зекіп ұрысқанға жылайды, жылы сөзге күледі.

 

Дәм айыру қабілеті туғаннан бастап жақсы дамыған (қант қосқан суды жақсы ішеді).

 

Дене сезімі өте жақсы дамыған шымшу, түрту, жоғары температура тағы басқа факторларға тыжырынып, қозғалып, жылап жауап қайтарады. Баланың орталық нерв жүйесі тез қозғыш және  тез тозғыш.  Жаңа ортаға, жаңа жүздерге бала әсершіл болады, бірақ, біраздан кейін бала шаршап мазасызданып кетеді. Баланың бірқалыпты жайбарақат нерв жүйесінің қалыптасуы үшін сабырлы орта керек.

 

Шартты рефлекстердің пайда болуына байланысты 4 түрлі дағды қалыптасады.

 

І. Тіл дағдысы – бала психикасының дұрыс дамуының көрсеткіші.

 

ІІ. Қимыл дағдысы – бала денесінің физикалық дамуының көрсеткіші.

 

ІІІ. Гигиеналық дағды және ұқыптылық

 

IV. Дұрыс күн тәртіп дағдысы

 

1,5 – 2 айдан бастап бала  гуілдейді – бұл болашақ сөздердің негізі. Тіл дыбысқа еліктеуден, басталады, сол себепті балаға бұрмаламай сөйлеген дұрыс. Туғаннан бастап бала сергек кезінде онымен сөйлескен дұрыс,

 

3-4 айында бала ұзақ уілдейді, өз дыбысын өзі тыңдайды,

 

 6-айында әртүрлі буындар айта бастайды –ба, -ма, -па;

 

7-8 айында буындарды қайталайды: -ба, -ба, -ба, - ма-ма-ма, -ма-ма, -па-па-па;

 

9-айында аты аталған заттарды көзімен көрсете алады.

 

10-айында жануарларды өзінше атайды: сиырды «му», мысықты «мәу», күшікті «ав-ав» дейді;

 

11-айында бірінші сөздерді атайды;

 

1- жасында 8-10 сөз біледі;

 

 2-жасында 300-ге жуық сөз біледі.

 

Сергек кезінде баланы қозғалысқа еліктіру оның қимыл дағдыларының қалыптасуына жақсы әсер етеді.

 

1,5-2 айында бала басын өз бетімен ұстай алады, осы кезде оны манежге етбетімен салу, массаж  жасау қажет,

 

3айында бала етбетімен жатып басын көтеріп жан-жағына бұрады

 

 4,5-5 айында шалқасынан жатқан бала қырынан және етбетінен аударыла алады,

 

6-айында ойыншықтарын өзі алып ойнай алады, отырады, қасықпен тамақ ішіп үйретуге болады,

 

7-айында еңбектейді,

 

 8- айында сүйеніп тұра алады,

 

 9-10 айында жатқан бала отырып, онан кейін ұмтылып тұра алады, қайтадан отыра алады, диванда, орындықты айналып жүреді.

 

11-айында өзі тұрып,

 

12-айында өзі жүре алады.

 

Тамақтандырған кезде гигиеналық  дағды және ұқыптылыққа тәрбиелеген дұрыс: тамақтандырудың алдында қолын жуып, алдына алжапқыш тұтып, тамақ ішкен кезде аузының айналасын сұлықпен сүртіп, тамақтанғаннан кейін қол-аузын жуған дұрыс. Жүйелі түрде шомылдырып, киімін таза ұстау керек, баланың бөлмесінде тазалық тәртіп болуы керек, балаға ұйықтар алдында өз ойыншықтарын жинуды үйреткен дұрыс.

 

Дұрыс күн тәртібі дегеніміз ұйықтау, тамақтану, сергектікті дұрыс ұйымдастыру. Жаңа туған бала 20-22 сағат ұйықтаса, өсе келе ұйқының уақыты қысқарып сергектік кездері ұзарады.Есептеу формуласы: 1 жасқа дейін – 22 – ½п, п- айы. 1жастан кейін  16 – ½ п , п -жасы.

 

Мектеп жасына дейінгі  мекемедегі балалардың денсаулығын, ондағы санитарлық жағдайды күнтәртібінің сақталуын, балалардың дұрыс тамақтануын аға медсестра мен  педиатр дәрігер қадағалайды.

 

Аға медсестраға жүктелетін міндеттер өте көп:

 

І. Күн сайын әр группаға кіріп келмеген балаларды белгілейді.

 

ІІ. Уақытылы аурып қалған балаларды бөлек шығарып оларға емдік көмегін көрсетеді. Егер қажет болса, эпидемияға қарсы әрекеттер жасайды.

 

ІІІ. Группадағы күн тәртібінің бұзылуы бөлменің дұрыс желдетілуін және температурасының біркелкі 18о – 20о болып, санитарлық рижимнің сақталуын бақылайды, тәрбиешілерге денешынықтыру әрекетерін өткізуге көмектеседі.

 

IV. Уақытылы антропомерия өткізіп оны баланың даму тарихына енгізеді.

 

V. Аға медсетраның басты жұмыстарының бірі балалардың тамақтануын ұйымдастыру: тамақтың құндылығын айқындайды, тамақтың пісіру технологиясын, және сапасын тексереді, 10 күнге ерте меню құрып балалардың тамағының әртүрлі болуын қадағалайды.

 

VI. Дәрігермен бірлесе отырып жұқпалы ауруларға қарсы профилактикалық егулер өткізіледі.

 

I.        Аға медсетра сонымен қатар ата-аналармен және бала-бақша қызметкерлерімен үлкен санитарлық атқару жұмысын өткізеді.

 


Похожие материалы

Рахмет ретінде астында тұрған жарнамалардың біреуін басуды сұраймын!

Категория: Биология | Добавил: Admin
Просмотров: 2797 | Загрузок: 86 | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]